Fazla kilo ve obezite nedir?
Dünya Sağlık Örgütü obeziteyi çevresel, psikososyal ve biyolojik etkenlerin karmaşık etkileşimiyle ortaya çıkan kronik bir hastalık olarak tanımlar. Obezite; tip 2 diyabet, kalp-damar hastalıkları, karaciğer ve böbrek hastalıkları ve bazı kanser türleriyle ilişkilidir.[1]
Beden kütle indeksi (BKİ), kilonun boy uzunluğunun karesine bölünmesiyle hesaplanır (kg/m²). Yetişkinlerde BKİ 25 ve üzeri fazla kilo, 30 ve üzeri obezite olarak değerlendirilir. Türkiye Beslenme Rehberi hedef aralık olarak 18,5–24,99'u gösterir.[1, 3]
Bel çevresi gibi başka ölçümler de kullanılır. Bel çevresi karın bölgesindeki ve organlardaki yağlanmayı gösterir; değer yükseldikçe sağlık riskleri de artar.[1, 3]
- Düşük risk
- Kadın: 80 cm'nin altı
- Erkek: 94 cm'nin altı
- Yüksek risk
- Kadın: 80–88 cm arası
- Erkek: 94–102 cm arası
- Çok yüksek risk
- Kadın: 88 cm ve üzeri
- Erkek: 102 cm ve üzeri
Yağın vücudun üst kısmında toplanması (elma tipi) kalp hastalıkları, hipertansiyon, diyabet ve bazı kanser türleri için riski artırır. Kalçalarda toplanan (armut tipi) yağlanmada risk daha azdır.[3]
Kalıcı kilo yönetimi için neler önerilir?
Haftada yaklaşık yarım ile bir kilo (1–2 pound) gibi yavaş ve düzenli kilo verenlerin, verdikleri kiloyu koruma olasılığı daha yüksektir. Az miktarda kilo kaybı bile tansiyon, kolesterol ve kan şekeri değerlerini iyileştirebilir.[2]
- Günde üç ana öğün, özellikle kahvaltıyı atlamadan[3]
- Öğünlerde farklı besin gruplarından çeşitli besinler[3]
- Yemek yerken televizyon ya da telefonla meşgul olmamak; yavaş yemek ve iyi çiğnemek[3]
- Ara öğünlerde önerilen porsiyonlarda meyve, sebze, süt ya da ayran gibi enerjisi düşük seçenekler[3]
- Şekerli içecekler ve hazır meyve suları yerine su, süt ya da ayran[3]
- Tam tahıllar, bulgur ve kuru baklagiller gibi lifi yüksek besinler; meyve suyu yerine meyvenin kendisi[3]
- Haftalık menü planı ve alışveriş listesi; aç karnına alışverişe çıkmamak[3]
- Fiziksel aktiviteyi artırmak, hareketsiz geçen zamanı azaltmak[1, 3]
Sağlıklı kilo yönetimi; sağlıklı beslenme düzeni ve düzenli fiziksel aktivitenin yanında uyku ve stres yönetimini de kapsar. Gerçekçi hedefler koymak önerilir.[2]
Çok düşük enerjili diyetlerde hızlı kilo kaybı genellikle kas kaybıyla olur, besin ögeleri dengesizdir ve verilen kilolar kısa sürede geri alınabilir.[3]
Danışmanlıkta neler yapıyoruz?
Önce beslenme alışkanlıklarınızı, günlük rutininizi ve varsa tahlillerinizi birlikte değerlendiririz. Detaylı vücut analiziyle başlangıç noktanızı birlikte görürüz.
Sevdiğiniz besinlere de yer açan, yaşam tarzınıza uyan bir beslenme düzeni kurarız. Amacımız, sağlıklı beslenme alışkanlıklarını kalıcı hâle getirmenize yardımcı olmak. Görüşmeleri Çiğli'de yüz yüze ya da online yapabiliriz.
Sık sorulanlar
- Haftada ne kadar kilo vermek sağlıklı?
- Haftada yaklaşık yarım ile bir kilo gibi yavaş ve düzenli kilo verenlerin, verdikleri kiloyu koruma olasılığı daha yüksektir.[2]
- Bel çevremi ölçmek neden önemli?
- Bel çevresi karın bölgesindeki ve organlardaki yağlanmayı gösterir ve değeri yükseldikçe sağlık riski artar. Kadınlarda 80 cm, erkeklerde 94 cm ve üzerindeki değerlerde risk yükselmeye başlar.[3]
- Şok diyetler neden önerilmiyor?
- Türkiye Beslenme Rehberi, çok düşük enerjili şok diyetleri sağlık için risk oluşturabilecek diyetler arasında sayar. Bu diyetlerde kilo kaybı genellikle kas kaybıyla olur, besin ögeleri dengesizdir ve verilen kilolar kısa sürede geri alınabilir.[3]
Aklınıza takılan bir şey mi var?
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymaz ve doktorunuzun önerilerinin yerini tutmaz. Kişiye özel bir plan için görüşelim.
Kaynaklar
- 1.World Health Organization (WHO). Obesity and overweight (Fact sheet). www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
- 2.CDC. Steps for Losing Weight. www.cdc.gov/healthy-weight-growth/losing-weight/index.html
- 3.T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (2022). Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1031, Ankara. hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-ve-hareketli-hayat-db/Dokumanlar/Rehberler/Turkiye_Beslenme_Rehber_TUBER_2022_min.pdf