PKOS ve beslenme

Polikistik over sendromu (PKOS), hormon dengesizliğiyle ilişkili bir belirtiler bütünüdür. Metabolizmayı, adet ve üreme sağlığını, kalp ve damar sağlığını etkileyebilir.^[2]

Dünya genelinde kadınların yaklaşık %10–13'ünde PKOS olduğu tahmin ediliyor; etkilenen kadınların %70'e varan kısmına ise tanı konmamış.^[1]

• Seyrek, düzensiz ya da hiç görülmeyen adetler^{[1, 2]}
• Yüzde ya da vücutta artan tüylenme^{[1, 2]}
• Saç incelmesi, akne ya da yağlı cilt^[1]
• Gebe kalmakta güçlük^[1]
• Ciltte koyu renkli lekeler^[2]
• Yumurtalıklarda, gelişimi durmuş folikül kümeleri^[2]

PKOS uzun vadede insülin direnci, tip 2 diyabet ve obezite için artmış riskle ilişkilidir. PKOS'u olan kadınlarda yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve kalp-damar hastalığı riski de daha yüksektir.^[1]

Belirtileri yönetmek için erken sağlık desteği almak, kadınların doğurganlık çağında ve sonrasında sağlıklarını korumalarına yardımcı olabilir. PKOS'un kesin bir tedavisi yoktur; ancak yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar ve doğurganlık tedavileri belirtileri azaltabilir.^[1]

PKOS'u olan kadınlar kaygı, depresyon, yeme bozuklukları ya da olumsuz beden algısı yaşayabilir. Uluslararası kılavuz, yaşam tarzı konuşulurken sağlık profesyonellerinin kilo damgalamasına karşı duyarlı olmasını vurgular.^{[1, 3]}

Sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite gibi sağlıklı yaşam davranışları, kilo kaybına yol açmasa bile PKOS'u olan tüm kadınlar için önemlidir.^[1]

2023 uluslararası PKOS kılavuzuna göre belirli bir diyet bileşiminin diğerine üstün olduğunu gösteren bir kanıt yok. Toplum için önerilen sağlıklı beslenme ilkelerine uyan her beslenme düzeni sağlığa yarar sağlar.^[3]

• Değişiklikleri kişinin besin tercihlerine göre, esnek ve birlikte belirlenen bir yaklaşımla planlamak^[3]
• Gereksiz derecede kısıtlayıcı ve besin ögeleri açısından dengesiz diyetlerden kaçınmak^[3]
• Kilo verme hedefi varsa, kişinin enerji gereksinimine, vücut ağırlığına ve fiziksel aktivitesine göre ayarlanmış bir enerji açığı^[3]
• Yaşam boyu kilo artışını önlemeye odaklanmak; bel çevresindeki ve metabolik sağlıktaki iyileşmeyi de değerli saymak^[3]
• Süreci düzenli değerlendirme ve destekle sürdürmek^[3]

Kılavuz, inositolün metabolik ölçümlerde bir miktar iyileşme sağlayabileceğini, ancak yumurtlama, tüylenme ve kilo üzerindeki klinik yararının sınırlı olduğunu belirtir. İnositol ya da başka tamamlayıcı ürünler kullanan kadınların sağlık profesyonellerine bilgi vermesini önerir.^[3]

Önce şikâyetlerinizi, beslenme düzeninizi ve varsa tahlillerinizi birlikte değerlendiririz. PKOS tanısı ve tedavisi doktorunuza aittir; beslenme planımız bu tedaviyi destekleyen bir parçadır.

Damak zevkinize ve günlük düzeninize uyan, sürdürülebilir bir beslenme planı kurarız; insülin direnci eşlik ediyorsa bunu da plana katarız. Takviye kullanıyorsanız ya da düşünüyorsanız bunu da birlikte konuşuruz. Görüşmeler yüz yüze ya da online olabilir.