Metabolik denge rehberi

İnsülin direnci, vücudun insüline olması gerektiği gibi yanıt vermemesidir. Prediyabette kan şekeri normalden yüksektir, ancak tip 2 diyabet tanısı koyduracak düzeyde değildir. İnsülin direnci ve prediyabeti olan kişilerde genellikle hiçbir belirti olmaz.^[1]

• A1C (HbA1c): %5,7–6,4 arası prediyabet aralığıdır.^[1]
• Açlık kan şekeri: 100–125 mg/dL arası prediyabet aralığıdır.^{[1, 6]}
• Şeker yükleme testi (OGTT): 2. saat değerinin 140–199 mg/dL olması prediyabet aralığıdır.^{[1, 6]}

Fazla kilo ya da obezite, geniş bel çevresi, hareketsizlik, 35 yaş ve üstü olmak, ailede diyabet, sigara, gebelik diyabeti öyküsü ve polikistik over sendromu (PKOS) risk etkenleri arasında sayılır.^[1]

Prediyabeti olan kişilerin 5–10 yıl içinde tip 2 diyabete yakalanma olasılığı yüksektir. Öte yandan prediyabetin ilerlemesini önlemek ya da geri çevirmek ve tip 2 diyabetten korunmak için atılabilecek adımlar vardır.^[1]

Metabolik sendrom, birlikte görüldüklerinde kalp hastalığı, diyabet, inme ve başka ciddi sağlık sorunları riskini artıran durumların ortak adıdır. Aşağıdaki beş durumdan üçü ya da daha fazlası varsa metabolik sendromdan söz edilir.^{[2, 5]}

Farklı kuruluşların ölçütlerini birleştiren 2009 tarihli ortak bildirgeye göre bel çevresi için herkes için geçerli tek bir sınır yoktur; ülkeye ya da bölgeye özgü sınırlar kullanılabilir. Bel ölçümü, ön tarama için yararlı bir araç olmayı sürdürür.^[5]

Türkiye Beslenme Rehberi, bel çevresinin ayakta, en alt kaburga ile kalça kemiği çıkıntısının ortasından, esnemeyen bir mezürle ölçülmesini tarif eder. Bu değer karın bölgesindeki ve organlardaki yağlanmayı gösterir; yükseldikçe sağlık riskleri de artar.^[6]

Yağın vücudun üst kısmında ve bel çevresinde toplanması (elma tipi), kalp hastalıkları, hipertansiyon, diyabet ve bazı kanser türleri riskini artırır.^[6]

Sağlıklı yiyecek ve içecekler, insülin direnci ve prediyabeti yönetmenize yardımcı olabilir. Diyabet riski yüksek kişilerle yapılan Diyabet Önleme Programı'nda, başlangıç kilosunun %5–7'sini vermek tip 2 diyabete yakalanma olasılığını azaltmıştır.^[1]

Fazla kilolu kişilerde mevcut kilonun %3–5'ini vermek bile metabolik sendromun bazı risk etkenlerini yönetmeye yardımcı olabilir.^[4]

• Kalp sağlığını gözeten bir beslenme düzeni, DASH planında olduğu gibi meyve, sebze ve tam tahılları içerir; doymuş yağı, tuzu, eklenmiş şekeri ve alkolü sınırlar.^[4]
• Beyaz ekmek yerine tam tahıllı ürünleri, pirinç yerine bulgur pilavını, meyve ve sebze suyu yerine meyve ve sebzenin kendisini seçin; kuru baklagilleri artırın. Lifli besinler tokluk hissini artırır.^[6]
• Günde üç ana öğün yiyin, kahvaltıyı atlamayın. Yemek yerken televizyon ya da telefonla uğraşmayın.^[6]
• Şeker eklenmiş içecekleri ve hazır meyve sularını sınırlayın; yerine su, süt ya da ayran tercih edin.^[6]
• Düzenli fiziksel aktivite, kalp hastalığı risk etkenlerini yönetmeye yardımcı olur. Size uygun aktivite düzeyini doktorunuza sorun.^[4]
• Yetişkinler için önerilen uyku süresi günde 7–9 saattir. Stresle başa çıkmayı öğrenmek ve sigarayı bırakmak da yaşam tarzı değişikliklerinin parçasıdır.^[4]

Yaşam tarzı değişiklikleri tek başına yeterli olmadığında doktorunuz ilaç önerebilir; ilaçlar çoğunlukla bu değişikliklerle birlikte kullanılır.^[4]

Fonksiyonel tıp bakış açısıyla çalışıyorum: yalnızca belirtilere değil, beslenme ve yaşam tarzına da bakarak sorunların altında yatan nedenleri anlamaya çalışıyorum. Yüz yüze ve online danışmanlık veriyorum.

İnsülin direnci ve metabolik sendrom, ağırlık kontrolü ve kalp-damar hastalıklarında beslenme bu alandaki hizmetlerim arasında; detaylı vücut analizi de yapıyorum. Size özel bir tıbbi beslenme protokolü hazırlıyor, sağlıklı beslenme alışkanlıklarını yaşam tarzınızın bir parçası hâline getirmenize yardımcı oluyorum. Süreçte önceliğim bağırsak sağlığını desteklemek.

Beslenme planı, doktorunuzun önerdiği tedavinin yerine geçmez, onun yanında yer alır. Kullandığınız ilaçlarla ilgili her değişikliği doktorunuzla konuşun.