İnsülin direnci nedir?
İnsülin direnci, vücudun pankreasın ürettiği insülin hormonuna olması gerektiği gibi yanıt vermemesidir. İnsülin direnci ve prediyabeti olan kişilerde genellikle belirti olmaz.[1]
Prediyabet, kan şekerinin normalden yüksek ama tip 2 diyabet tanısı konacak kadar yüksek olmadığı durumdur. Prediyabeti olan kişilerde 5 ila 10 yıl içinde tip 2 diyabet gelişme olasılığı yüksektir.[1]
Metabolik sendrom ise kalp hastalığı, diyabet ve inme riskini birlikte artıran bir grup durumdur. Aşağıdakilerden üç ya da daha fazlası varsa metabolik sendrom olabilir:[2]
Nelere dikkat etmeli?
Fazla kilo ya da obezite, geniş bel çevresi, hareketsizlik, 35 yaş ve üzeri olmak, ailede diyabet, gebelik diyabeti geçirmiş olmak, sigara ve bazı ilaçlar riski artıran etkenler arasındadır.[1]
Bunlar diyabetin sık görülen belirtileridir. Şikâyetlerinizi doktorunuzla konuşmanız ve diyabet testi yaptırmanız gerekip gerekmediğini sormanız önerilir.[3]
Beslenme ve yaşam tarzı nasıl destek olur?
Düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme, kilo yönetimi ve yeterli uyku, insülin direnci ve prediyabet için önerilen adımlardır. Diyabet Önleme Programı'nda (DPP) başlangıç ağırlığının %5–7'sini kaybeden katılımcıların diyabet gelişme olasılığı azalmıştır.[1]
Türkiye Beslenme Rehberi, tip 2 diyabet riski yüksek yetişkinler için fazla kilolu bireylerde vücut ağırlığının %7–10'u kadar kaybı ve haftada en az 150 dakika ya da her gün en az 30 dakika fiziksel aktiviteyi hedef olarak gösterir.[5]
- Yarısı
- Nişastasız sebzeler: salata, taze fasulye, brokoli
- Çeyreği
- Yağsız protein: tavuk, kuru baklagil, tofu, yumurta
- Kalan çeyreği
- Karbonhidrat içeren besinler
- Yanında
- Su ya da şekersiz, düşük kalorili bir içecek
- Ekmek
- Beyaz ekmek yerine tam buğday, tam tahıl ya da kepekli ekmek
- Pilav
- Beyaz pirinç yerine kepekli pirinç ya da bulgur
- Meyve
- Meyve suyu yerine meyvenin kendisi; kabuğu yenebilenler iyice yıkanıp kabuğuyla
- Baklagil
- Haftada 2–3 kez kuru baklagil
- Yağ
- Katı yağ yerine sıvı yağ, özellikle zeytinyağı
- Kızartma yerine haşlama ve ızgara
- İçecek
- Şekerle tatlandırılmış içecekler yerine su
Eklenmiş şeker ve rafine tahılları azaltmak hem CDC'nin hem de Türkiye Beslenme Rehberi'nin önerileri arasında yer alır.[4, 5]
Danışmanlıkta neler yapıyoruz?
Önce beslenme düzeninizi, günlük rutininizi ve varsa tahlillerinizi birlikte değerlendiririz. Detaylı vücut analiziyle başlangıç noktanızı birlikte görürüz.
Ardından öğün düzeninizi, tabağınızın dengesini ve ara öğünlerinizi size uygun, sürdürülebilir adımlarla planlarız. Beslenme planımız doktorunuzun önerdiği tedaviyi destekler; ilaçlarınızla ilgili her değişiklik doktorunuzun kararıdır. Görüşmeleri Çiğli'de yüz yüze ya da online yapabiliriz.
Sık sorulanlar
- İnsülin direnci belirti verir mi?
- Genellikle vermez. İnsülin direnci ve prediyabeti olan kişilerde çoğunlukla belirti olmaz.[1]
- Ne kadar kilo vermek fark yaratır?
- Diyabet Önleme Programı'nda başlangıç ağırlığının %5–7'sini kaybetmek diyabet gelişme olasılığını azaltmıştır. Türkiye Beslenme Rehberi de fazla kilolu bireyler için %7–10'luk bir kaybı hedef olarak gösterir.[1, 5]
- Karbonhidratı tamamen bırakmalı mıyım?
- Türkiye Beslenme Rehberi, diyabet riskini azaltmak için günlük enerjinin %45–60'ının karbonhidratlardan sağlanmasını, eklenmiş şeker ve rafine tahılın azaltılmasını önerir ve düşük karbonhidratlı ketojenik diyetleri sağlık için risk oluşturabilecek diyetler arasında sayar. CDC de her öğündeki karbonhidrat miktarını takip etmenin kan şekerini yönetmeye yardımcı olabileceğini belirtir.[4, 5]
Aklınıza takılan bir şey mi var?
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymaz ve doktorunuzun önerilerinin yerini tutmaz. Kişiye özel bir plan için görüşelim.
Kaynaklar
- 1.NIDDK. Insulin Resistance & Prediabetes. www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/what-is-diabetes/prediabetes-insulin-resistance
- 2.National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI). What Is Metabolic Syndrome? www.nhlbi.nih.gov/health/metabolic-syndrome
- 3.NIDDK. Symptoms & Causes of Diabetes. www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/symptoms-causes
- 4.Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Diabetes Meal Planning. www.cdc.gov/diabetes/healthy-eating/diabetes-meal-planning.html
- 5.T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (2022). Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1031, Ankara. hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-ve-hareketli-hayat-db/Dokumanlar/Rehberler/Turkiye_Beslenme_Rehber_TUBER_2022_min.pdf