KOAH ve astım nedir?
KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı), hava yollarının ya da akciğerin başka bölümlerinin hasar görmesiyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Bol balgamlı öksürük, nefes darlığı ve göğüste sıkışma gibi belirtilere yol açabilir.[1]
Astım, solunumu etkileyen yaygın bir hastalıktır. Hırıltılı solunum, öksürük, nefes darlığı ve göğüste sıkışma başlıca belirtileridir. Fazla kilo astım için bir risk etkenidir ve sağlıklı kiloda kalmak önerilir.[4]
KOAH'ta nefes almak daha fazla enerji gerektirir; ne yediğiniz nefesinizi ve enerjinizi etkileyebilir. Vitamin ve mineraller açısından dengeli bir beslenme, güçlü ve formda kalmanıza yardımcı olabilir.[3, 5]
Nelere dikkat etmeli?
Beslenmede pratik öneriler
- Az sayıda büyük öğün yerine birkaç küçük öğün yiyin; ana öğününüzü enerjinizin en yüksek olduğu günün erken saatlerine alın.[3]
- Yemekten önce dinlenin ve yemek yerken dik oturun.[3]
- Yemekle birlikte içmek sizi çabuk doyuruyorsa sıvıları öğün aralarında için.[3]
- Gaz ya da şişkinlik yapan besinlerden kaçının; bunlar nefes almayı zorlaştırabilir.[3]
- Tuzu sınırlamak ödem ve yüksek tansiyonu önlemeye yardımcı olabilir; size uygun sodyum miktarını doktorunuza sorun.[3]
- Tam tahıl, meyve, sebze ve kuruyemiş gibi kaynaklardan günde yaklaşık 20–30 gram lif almayı hedefleyin.[3]
Boyun, göğüs ve karın çevresinde biriken fazla yağ derin nefes almayı zorlaştırabilir. Zayıf olmak ise solunum kaslarını güçsüzleştirir.[6]
- Kilo artıyorsa
- Daha sağlıklı besinler seçmek
- Lif ve proteini artırmak
- Alkolü azaltmak
- Olabildiğince aktif kalmak
- İstemeden kilo veriyorsanız
- Doktorunuza başvurmak
- Öğün atlamamak, sık sık küçük ara öğünler yapmak
- Yemeklere enerji ve protein eklemek
- Gerekirse diyetisyenin önerdiği destek içecekleri
- Her durumda
- Düzenli tartılmak
- Sürekli kilo kaybı ya da artışında doktora veya diyetisyene başvurmak
Vitaminlerin çoğunu takviyelerden çok besinlerden ve güneş ışığından almak daha iyidir; belirli bir vitamin düşükse doktorunuz takviye önerebilir.[5]
Danışmanlıkta neler yapıyoruz?
Önce beslenme düzeninizi, kilo değişimlerinizi, nefes darlığının yemeklerinizi nasıl etkilediğini ve varsa tahlillerinizi birlikte değerlendiririz. KOAH ve astımın tedavisini doktorunuz planlar; beslenme planımız bu tedaviyi destekler.
Öğün düzenini, porsiyonları ve besin seçimini enerjinize ve günlük hayatınıza uyacak şekilde birlikte kurarız. Gerekirse detaylı vücut analiziyle başlangıç noktanızı görürüz. Görüşmeler yüz yüze ya da online olabilir.
Sık sorulanlar
- Nefes darlığım varken nasıl yemeliyim?
- Az sayıda büyük öğün yerine birkaç küçük öğün yemek, yemekten önce dinlenmek ve dik oturmak önerilir. Gaz yapan besinlerden kaçınmak da nefes almayı kolaylaştırabilir.[3]
Aklınıza takılan bir şey mi var?
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymaz ve doktorunuzun önerilerinin yerini tutmaz. Kişiye özel bir plan için görüşelim.
Kaynaklar
- 1.NHLBI. What Is COPD? www.nhlbi.nih.gov/health/copd
- 2.NHLBI. COPD: Symptoms. www.nhlbi.nih.gov/health/copd/symptoms
- 3.American Lung Association. Nutrition and COPD. www.lung.org/lung-health-diseases/lung-disease-lookup/copd/living-with-copd/nutrition
- 4.NHS. Asthma. www.nhs.uk/conditions/asthma/
- 5.Asthma + Lung UK. Eating well with a lung condition. www.asthmaandlung.org.uk/living-with/healthy-eating/eating-well
- 6.Asthma + Lung UK. Staying a healthy weight. www.asthmaandlung.org.uk/living-with/healthy-eating/weight