IBS ve düşük FODMAP diyeti

İrritabl bağırsak sendromu (IBS), birlikte görülen bir grup belirtidir: tekrarlayan karın ağrısı ve ishal, kabızlık ya da ikisinin birlikte görüldüğü bağırsak alışkanlığı değişiklikleri. Sindirim kanalında gözle görülür bir hasar ya da hastalık bulgusu yoktur.^[1]

IBS fonksiyonel bir sindirim sistemi bozukluğudur. Bugün, beyin ile bağırsağın birlikte çalışmasındaki sorunları kapsayan “bağırsak-beyin etkileşimi bozuklukları” arasında sayılıyor. Kadınlarda erkeklere göre iki kata kadar daha sık görülür ve 50 yaşın altındakilerde daha yaygındır.^[1]

• Genellikle yemekten sonra artan, tuvalete çıktıktan sonra hafifleyen karın ağrısı ya da kramp^[4]
• Şişkinlik, karında rahatsız edici bir dolgunluk hissi^[4]
• İshal, bazen ani tuvalet ihtiyacı^[4]
• Kabızlık, bağırsağı tam boşaltamama hissi^[4]

Bu belirtiler IBS yerine başka bir sağlık sorununa işaret edebilir. Doktorunuz tanı sürecinde ailenizde çölyak hastalığı, kolon kanseri ya da iltihaplı bağırsak hastalığı gibi sindirim sistemi hastalıkları olup olmadığını da sorar.^[3]

FODMAP'lar, sindirimi zor olan ve IBS belirtilerini tetikleyebilen, fermente olabilen şeker ve karbonhidratlardır. Düşük FODMAP diyetinde bu besinler bir süre azaltılır ya da çıkarılır.^[2]

• 1. adım, kısıtlama: Yüksek FODMAP'lı besinlerin yerine düşük FODMAP'lı seçenekler konur. Bu dönem 2–6 hafta sürer.^[5]
• 2. adım, yeniden ekleme: FODMAP grupları teker teker, üç gün süren denemelerle yeniden eklenir ve şikâyetler kaydedilir. Böylece hangi grupların tolere edildiği, hangilerinin şikâyeti tetiklediği anlaşılır.^[5]
• 3. adım, kişiselleştirme: İyi tolere edilen besinler beslenmeye geri döner, yalnızca şikâyet yapanlar sınırlanır ve uzun vadeli, size özel bir düzen kurulur.^[5]

Kısıtlama döneminde şikâyetler düzelmezse başka tedavi seçenekleri gerekebilir. Bazı kişiler FODMAP içeren bazı besinleri şikâyet yaşamadan yiyebilir.^{[2, 5]}

Monash Üniversitesi, FODMAP diyetine başlamadan önce bir diyetisyene danışmanın gerekli olduğunu ve diyetin IBS ve FODMAP konusunda deneyimli bir diyetisyen eşliğinde uygulanması gerektiğini vurgular.^{[5, 6]}

Lif, dışkıyı yumuşatarak IBS'de kabızlığa yardımcı olabilir. Ancak bir anda çok lif eklemek gaz yapıp şikâyetleri tetikleyebilir; lifi günde 2–3 gram artırarak yavaş yavaş eklemek gaz ve şişkinliği önlemeye yardımcı olabilir. Araştırmalar, çözünür lifin IBS belirtilerinde daha yararlı olduğunu düşündürüyor.^[2]

Önce beslenme düzeninizi, şikâyetlerinizi ve varsa tahlillerinizi birlikte değerlendiririz. IBS tanısı ve tedavi planı doktorunuza aittir; beslenme planımız bu tedaviyi destekleyen bir parça olarak kurulur.

Fonksiyonel tıp bakış açısıyla çalışırken önceliğimiz bağırsak sağlığınızı desteklemek. Uygun görülürse düşük FODMAP diyetini kısıtlama, yeniden ekleme ve kişiselleştirme adımlarıyla birlikte planlar, süreci profesyonel takip altında yürütürüz. Amacımız, size iyi gelen besinlerden oluşan ve yaşam tarzınızın bir parçası olabilecek bir düzen kurmak. Görüşmeleri Çiğli'de yüz yüze ya da online yapabiliriz.