Besin intoleransı nedir?
Besin intoleransı, bazı besinleri ya da besinlerdeki bazı bileşenleri sindirmekte zorlanmaktır. Genellikle ciddi değildir, ancak tetikleyen besini yemek kendinizi kötü hissetmenize yol açabilir.[1]
Belirtiler çoğunlukla yemekten birkaç saat sonra başlar ve saatlerce, hatta günlerce sürebilir. En sık görülenler ishal, şişkinlik, gaz ve karın ağrısıdır; baş ağrısı, yorgunluk, bulantı, kabızlık, eklem ağrısı ve döküntü de görülebilir.[1]
En sık görülen tür laktoz intoleransıdır, yani süt ve süt ürünlerindeki şekeri sindirmekte zorlanmak. Gluten, histamin, kafein, alkol, sülfitler, salisilatlar, MSG ve benzoatlar gibi koruyucular da tetikleyici olabilir.[1]
Alerji ile intolerans arasındaki fark
- Besin alerjisi
- Bağışıklık sisteminin bazı besinlere aşırı tepki vermesiyle oluşur
- Kaşıntı, kabarık döküntü, dudak, yüz ve göz çevresinde şişlik, hırıltı ya da nefes darlığı görülebilir
- Belirtiler hafif olabilir, ancak bazı kişilerde çok ciddidir
- Sık nedenler: inek sütü, yumurta, yer fıstığı, soya, ağaç yemişleri, kabuklu deniz ürünleri, buğday
- Besin intoleransı
- Bağışıklık sistemini ilgilendirmez
- Ciddi bir alerjik reaksiyona yol açmaz
- Çoğunlukla yemekten birkaç saat sonra şişkinlik, gaz ve karın ağrısı yapar
Besin intoleransı belirtileri tekrar tekrar ortaya çıkıyorsa bir doktora başvurmanız önerilir.[1]
Tetikleyici besin nasıl bulunur?
Doktorunuz sizi bir diyetisyene yönlendirebilir. Tanıda besin ve şikâyet günlüğü, gerektiğinde kan testleri ve laktoz intoleransı düşünülüyorsa nefes testi kullanılabilir.[1]
- Eliminasyon: Şüphelenilen besin bir süre beslenmeden çıkarılır.[1]
- Yeniden ekleme: Besin tekrar eklenir ve şikâyetlerin geri gelip gelmediğine bakılır.[1]
- Kayıt: Ne yediğinizi ve nasıl hissettiğinizi bir günlüğe not etmek, aradaki ilişkiyi görmeyi kolaylaştırır.[1]
Besinleri doktor ya da diyetisyen önerisi olmadan beslenmeden çıkarmamak gerekir; bu, özellikle çocuklarda besin ögesi eksikliklerine yol açabilir.[1]
Danışmanlıkta neler yapıyoruz?
Önce şikâyetlerinizi, beslenme düzeninizi ve varsa tahlillerinizi birlikte değerlendiririz. Alerji şüphesi varsa değerlendirme doktorunuzla birlikte yapılır.
Gıda intolerans testi ve eliminasyon diyeti, şikâyetlerinizle birlikte planlanır ve yorumlanır; süreç profesyonel takip altında yürür. Bir besini çıkardığımızda yerine neyin konacağını da birlikte planlarız, böylece beslenmeniz dengeli kalır. Amacımız, sizin için doğru besinlerden oluşan bir beslenme düzenini yaşam tarzınızın bir parçası hâline getirmenize yardımcı olmak. Görüşmeler yüz yüze ya da online olabilir.
Sık sorulanlar
- Besin intoleransı alerjiyle aynı şey mi?
- Hayır. Alerji bağışıklık sisteminin tepkisidir ve bazı kişilerde ciddi olabilir. İntolerans ise bağışıklık sistemini ilgilendirmez ve ciddi bir alerjik reaksiyona yol açmaz.[1, 2]
- Şikâyet yaptığını düşündüğüm besinleri kendi başıma bırakabilir miyim?
- Önerilmez. Besinleri doktor ya da diyetisyen önerisi olmadan çıkarmak, özellikle çocuklarda besin ögesi eksikliklerine yol açabilir. Eliminasyon ve yeniden ekleme planlı yapıldığında hangi besinin şikâyet yaptığı daha net anlaşılır.[1]
- Laktoz intoleransım varsa süt ürünlerini tamamen bırakmalı mıyım?
- Çoğu zaman gerekmez. Çoğu kişi bir miktar laktozu tolere edebilir; yoğurt ve sert peynirler daha kolay tolere edilebilir. Süt ürünlerini tamamen bırakmak kalsiyum ve D vitamini alımını azaltabilir.[3]
Aklınıza takılan bir şey mi var?
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı koymaz ve doktorunuzun önerilerinin yerini tutmaz. Kişiye özel bir plan için görüşelim.
Kaynaklar
- 1.NHS. Food intolerance. www.nhs.uk/conditions/food-intolerance/
- 2.NHS. Food allergy. www.nhs.uk/conditions/food-allergy/
- 3.NIDDK. Eating, Diet, & Nutrition for Lactose Intolerance. www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/lactose-intolerance/eating-diet-nutrition